Adaçayının faydaları nelerdir?

Adaçayının Faydaları Nelerdir?

Adaçayı hangi besin öğelerini içerir? Adaçayının vücuttaki etkileri nelerdir? Adaçayının zararları nelerdir?
Lipozen Nedir? Okunuyor Adaçayının Faydaları Nelerdir? 13 dakika İlerle Meyve Kilo Aldırır mı?

Rosmarinus officinalis adıyla da bilinen adaçayı, ballıbabagiller ailesine ait ve Akdeniz bölgesine özgü olan bir bitki türüdür. Genel olarak bol güneşli ve kuru bölgeleri sever. Soğuğa dayanıklıdır. Özellikle Güney Avrupa, Kuzey Afrika ve Orta Doğu'da yetiştirilse de günümüzde pek çok farklı bölgede de yetiştirilmektedir. Genellikle 1 veya 2 metre civarına kadar uzayabilen çalımsı bir bitkidir. Gövdesi üzerinde küçük beyaz veya mavi çiçekler açar. Adaçayı bitkisinin küçük, iğne şeklinde, yeşil renkli ve sert yaprakları vardır. Bu yaprakların kendine özgü bir aroması vardır. Yapraklarının üstü parlak ve altı ise tüylüdür. Yapraklar uzun ve dardır, kenarları ise kıvrımlı veya düz şeklindedir. Kokusu ise nane, biberiye ve çam kokularını da andırabilir. Tüketildiğinde tatlı ve hafif acı bir tat verir. 

Adaçayının birçok kullanım alanı vardır. Mutfakta baharat olarak sıkça kullanılır ve yemeklere katılarak lezzeti artırır. Sıklıkla et ve sebze yemeklerinde tercih edilir. Ayrıca çay formunda da tüketilebilir. Adaçayı çayı ferahlatıcı etkisiyle sıcak veya soğuk fark etmeksizin içilebilir. Yağ olarak aromaterapide de kullanılır.

Adaçayı genel olarak güvenilir kabul edilen bir bitkidir ancak bazı durumlarda dikkatli olunması gereken potansiyel tehlikeleri de mevcuttur. Örneğin hamilelik ve emzirme döneminde dikkatli olunması önerilir. Ayrıca adaçayı tüketen bir kişi aynı zamanda düzenli ilaç kullanan bir birey ise kullandığı ilaç ve adaçayının tepkimeye girme riski vardır. Bunun dışındaki potansiyel tehlikeler yüksek miktarlarda tüketilen adaçayının oluşturabileceği birtakım sağlık sorunları olabilir ya da kişide adaçayına karşı bir hassasiyet veya alerji durumunun olması ile beraber birtakım reaksiyon durumlarının görülmesi olabilir. Bu durumlar için mutlaka bir uzmana danışılması önerilir.

Adaçayının sağlık üzerine önemli birçok olumlu etkisi mevcuttur. İçerdiği bazı bileşikler sayesinde başta antioksidan ve antienflamatuar yani iltihap azaltıcı etkilere sahiptir. Adaçayı; masaj yağları, kozmetik ürünler ve parfümler gibi birçok ürünün içerisinde de bulunabilir. Adaçayı ayrıca sindirimden bağışıklık sistemine kadar hatta stresten odaklanmayı artırmaya kadar başka birçok etkisi vardır. Adaçayının bilinen önemli faydaları aşağıda listelenmiştir:

  • Sindirim sistemini düzenler.
  • Antioksidan özelliğine sahiptir.
  • İltihap önleyici özelliğe sahiptir.
  • Beyin fonksiyonlarını iyileştirir.
  • Kan şekerini düzenler.
  • Bağışıklık sistemini güçlendirir.
  • Kanser riskini azaltır.
  • Boğaz ağrısını hafifletmeye yardımcı olur.
  • Aşırı terlemeyi azaltmaya yardımcı olur.
  • Çatlama, kızarıklık ve dökülme gibi problemlere fayda sağlar.
  • Ağız ve diş sağlığını korumaya yardımcı olur.
  • İdrar söktürücü özelliği vardır. 
  • Balgam söktürücü özelliği bulunur.
  • Cilt lekeleri ve cilt hastalıkları üzerinde olumlu etkileri vardır.

Sindirim sistemini düzenler

Adaçayının sindirim sistemi üzerinde olumlu etkileri mevcuttur. Adaçayı sindirim sistemini destekler. Adaçayının içerisinde sindirimin uyarılmasını sağlayan bileşikler bulunur. Adaçayı sindirim sisteminde bulunan önemli enzimlerinin salgılanmasını uyararak gıdaların daha iyi sindirilmesini sağlar. Böylece sindirim sırasında yaşanabilecek gaz ve şişkinlik gibi problemlerin giderilmesine yardımcı olmuş olur. Özellikle yağ veya çay formunun kullanılması, mide ve bağırsaklardaki biriken gazı gidermeye ve şişkinlik hissinin hafiflemesine daha çok yardımcı olabilir. Adaçayı tüm bunların yanında mide asidini dengede tutmayı da sağlar. Sindirim boyunca mide asidi üretimi düzenleyerek ortamın asit derecesinin yükseldiği durumlarda rahatlama sağlar. Adaçayının kendine has aromasının iştahı artırıcı bir etkiye sahip olduğu bilinir. Yemeklerden önce tüketilmesi iştahı uyarabilir.

Adaçayındaki iltihap giderici etki aynı zamanda sindirim sistemi iltihaplarına karşı bir koruyucu etki de oluşturur. Bu yönüyle sindirim sisteminde oluşabilen enfeksiyonları ya da irritabl bağırsak sendromu gibi iltihap ile ilişkili durumlarda semptomları hafiflemesine yardımcı olur.

Adaçayının sindirim sistemindeki bu etkilerin görülebilmesi için tüketiminin elbette sınırlı olması ve aşırıya kaçılmaması gerekmektedir. Günde bir fincan tüketildiği takdirde mide ve bağırsakların daha iyi çalışmasını sağlayarak sindirim sistemini düzenleyebilir.

Antioksidan özelliğine sahiptir

Adaçayı, içerisinde bulunan bazı bileşikler sayesinde antioksidan özelliklere sahiptir. Antioksidan özelliği; vücutta serbest radikallerin birikmesi ve hücrelerdeki oksidatif hasarın artması ile oluşan bu olumsuz süreci önlemeye veya en azından azaltmaya yardımcı olan önemli bileşiklerdir. Bu bileşikler, serbest radikallerle savaşarak etkisiz hale getirir ve hücre hasarını azaltmaya yardımcı olarak vücudun yaşlanma sürecini yavaşlatmaya yardımcı olur, hastalıklara ve diğer sağlık sorunlarına karşı olumlu etkilerde bulunabilir.  Adaçayı bazı fenolik bileşikleri; rozmarinik asit, kafeik asit ve karnozik asit gibi bileşikleri içerir. Bu fenolik bileşikler, güçlü antioksidan etkilere sahiptir. 

Adaçayında bulunan bu antioksidan etki aynı zamanda vücutta bulunabilecek kronik iltihap durumları için de olumlu etkileri bulunur. Adaçayı bu iltihabın azaltılmasına yardım ederek vücuttaki iltihabi süreçleri dengelemeye yardımcı olur. İltihabın azaltılmasının yanı sıra bu antioksidan özelliğinin beyin sağlığı üzerinde de olumlu etkileri mevcuttur. Adaçayında bulunan antioksidan bileşiklerin beyindeki oksidatif stresi azalttığı ve buna bağlı olarak nörodejeneratif hastalıkların gelişimini önlediği veya en azından yavaşlattığı düşünülüyor.

Adaçayının günde 2 ila 3 kupa içilmesi yeterli antioksidan alımını sağlayabilir.

İltihap önleyici özelliğe sahiptir

İltihap; vücudun yaralanmalara, enfeksiyonlara, toksinlere veya diğer zararlı uyaranlara karşı yanıt verdiği bir savunma mekanizmasıdır. İltihaplanma süreci ile beraber enfeksiyon kontrol altına alınmaya, yaralanmış dokular onarılmaya ve yabancı maddeler vücuttan uzaklaştırılmaya çalışılır. Adaçayı, antienflamatuar özelliklere yani iltihap önleyici özellikleri sahip olduğu bilinen bir bitkidir. Adaçayının antimikrobiyal etkileri bulunur. Enfeksiyonlar iltihaplanmalara neden olabilen nedenlerden biridir. Bu antimikrobiyal etkisi sayesinde mikroorganizmaların büyümesi engellenerek enfeksiyonlara bağlı oluşabilecek iltihaplanma süreçlerin azaltılmasını sağlamış olur. 

Adaçayı, bağışıklık sistemini destekler ve bu yönüyle de iltihaplanma süreçlerini kontrol altında tutmaya yardımcı olabilir. Çünkü düzgün çalışan bağışıklık sistemi vücutta oluşabilecek aşırı iltihaplanmaları engelleyebilir. Adaçayı içerisindeki antioksidan bileşenler sayesinde de iltihabi süreçleri yatıştırmaya yardımcı olur. Adaçayında bulunan rozmarinik asit, kafeik asit ve karnozik asit gibi bileşikler iltihaplı durumları hafifletir. Günde 2 ila 3 kupa adaçayı içilmesi bu etkilerin oluşması için yeterli olacaktır.

Beyin fonksiyonlarını iyileştirir

Adaçayı içerdiği bileşikler sayesinde hafıza ve zihinsel performans artması ve iyileşmesi üzerine birtakım olumlu katkısı bulunur. Adaçayının kendine özgü kokusu ve uyarıcı etkisinin odaklanmayı artırdığı, ayrıca zihinsel yorgunluğu da azalttığı, hafızayı geliştirdiği, bilişsel fonksiyonları desteklediği ve iyileştirdiği görülmüştür. Özellikle uzun süreli çalışmalarda ve zihnin fazladan çaba harcaması gereken görevlerde konsantrasyonu artırarak performansı destekler. Adaçayı sinir sistemi sağlığı için gerekli olan bileşikleri de içerir. Bu bileşikler, sinir hücrelerini olası hasarlara karşı koruyarak hücre kaybının önlenmesine yardımcı olur. Bunun yanı sıra sinir sistemi üzerinde sakinleştirici ve rahatlatıcı etkileri de vardır ve bu sayede günlük hayattaki stresle başa çıkmaya da yardımcı olur.

Bazı çalışmalar adaçayının kan akışını artırıcı etkiye sahip olabileceğini göstermektedir. Bu kan akışını artırıcı etki ile vücutta oluşacak daha iyi kan dolaşımı, beyne daha fazla oksijen ve besin sağlar ve böylelikle beyin fonksiyonları desteklenmiş olur.

Kan şekerini düzenler

Adaçayı, kan şekeri düzeylerini dengelemeye yardımcı olabilen bazı özelliklere sahiptir. Ancak bu konuda daha fazla çalışma yapılması gerekmektedir. Yapılan çalışmalar ile adaçayının insülin duyarlılığını arttırdığı görülmüştür. Artan insülin duyarlılığı ve azalan insülin direnci ile birlikte hücreler insülini daha iyi kullanabilir ve bu da kan şekeri düzeylerini dengelemeye yardımcı olur. İnsülin üzerine etkisinin yanında adaçayının glikoz emilimini yavaşlatabileceği de görülmüştür. Bu durum ise kan şekerinin ani yükselmelerini önler ve insülinin daha etkili bir şekilde kullanılmasına da yardımcı olur. Bu etkilerin yanı sıra adaçayında bulunan antioksidan etki ile insülin direncinin bir ilişkisi vardır. Bu ilişki şu şekilde açıklanabilir; insülin direnci oksidatif stresi oluşturabilir ve buna bağlı olarak hücre hasarı meydana gelebilir. Antioksidan etki de bilindiği gibi oksidatif stresi azaltarak hücre hasarını önler. Dolayısıyla insülin direncinin oluşturabileceği oksidatif stresi adaçayında bulunan antioksidan bileşikler azaltabilir.

Adaçayının kan şekeri üzerindeki bu etkileri, adaçayı tüketim miktarı ve kullanım şekline bağlı olarak gelişebilir. İdeal miktarlarda tüketilen adaçayı, genel olarak günde 1 veya 2 fincan adaçayı ideal miktar olarak kabul edilir, kan şekerini düzenlerken fazla miktarlarda tüketilen adaçayı ise kan şekerinin düşmesine neden olabilir.

Bağışıklık sistemini güçlendirir

Adaçayının içerisinde bulunan bileşikler, bağışıklık sistemini güçlendirme ve düzenleme etkileri vardır. Adaçayı bağışıklık sistemini uyarır ve vücudun enfeksiyonlarla savaşmasına yardımcı olur. Adaçayı, bağışıklık sisteminde meydana gelecek yanıtların aşırı ya da anormal olmasını dengeler, bağışıklık fonksiyonunu optimize ederek bağışıklık sistemini güçlendirir. Ayrıca adaçayında bulunan güçlü antioksidan bileşikler, oksidatif stresi azalttığı için bağışıklık sisteminin güçlenmesine ve sağlıklı bir bağışıklık yanıtının sürdürülmesine yardımcı olur. Adaçayının antimikrobiyal özelliği bakteri ve mantarlarla savaşarak enfeksiyon riskini azaltır ve böylelikle bağışıklık sisteminin enfeksiyonlarla mücadele etmesine yardımcı olduğu için bağışıklık sistemini desteklemiş olur. Adaçayının iltihap önleme özelliği iltihaplanma süreçlerini dengeleyerek bağışıklık sisteminin sağlıklı bir şekilde çalışmasına katkıda bulunmuş olur. 

Bağışıklık üzerine etkileri için tüketilmesi önerilen adaçayı günde bir fincan kadardır. Ancak soğuk algınlığı ya da aşırı halsizlik gibi durumlarda tüketilecek adaçayı miktarı günde iki fincana çıkartılabilir.

Kanser riskini azaltır

Adaçayının kanser tedavisinde etkili olduğuna dair kesin kanıt bulunmamaktadır. Yine de yapılan bazı çalışmalar gösteriyor ki; adaçayında bulunan antioksidan ve antienflamatuar etkiler sayesinde kanser riskinin azaltılması sağlanabilir. Bununla birlikte kanser riskini azaltmak için tek başına adaçayı tüketmek elbette yeterli olmayacaktır. Adaçayı sağlıklı bir diyet ve sağlıklı bir yaşam tarzı içerisinde bulunmalıdır.

Adaçayının antioksidan özelliği ile hücreler serbest radikallerin neden olduğu oksidatif stresten korunur ve böylece kanser gelişimine karşı koruyucu etki sağlar. Adaçayının iltihap azaltıcı özelliği ile özellikle kronik iltihaplı durumların kanser gelişimine yol açabildiği düşünüldüğünde vücutta iltihaplanma oluşumunu azaltarak kanser riskini azaltıcı etki sağlar.

Adaçayının Zararları Nelerdir?

Adaçayının bilinen çok sayıda faydası vardır, genellikle güvenli bir bitki olarak kabul edilir ancak bazı durumlarda ve bazı kişilerde faydadan çok zarara neden olabilir. Bu nedenle adaçayının tüketilmemesi gereken durumları ve nedenlerini bilmek de en az faydalarını bilmek kadar önemlidir.

-Gebelikte ve emzirme dönemindeki kadınların dikkatli olması gerekir: Adaçayının rahim kaslarını uyardığı için ve erken doğum riskini artırabilir. Bunun yanı sıra süt üretimine engel olduğu bilinir. İçerdiği bazı uçucu yağ asitlerinden dolayı düşüğe sebep olabilir. Adaçayı demir emilimini azaltabileceği için hamilelikte kansızlık riskini artırabilir. 

-12 yaşından küçük çocukların adaçayı tüketmesi bazı sağlık problemlerine yol açabilir: Adaçayı tüketimi konusunda yaş sınırı bulunmaktadır. Bu yaş bazı kaynaklarda 6 yaş iken bazı kaynaklarda ise 12 yaşa kadar çıkabilmektedir. Adaçayı içerisindeki uçucu yağlar çocukların hassas sindirim sistemlerini tahriş edebilir. Adaçayının idrar söktürücü etkisi vardır ve bu durum çocuklarda sıvı dengesinin bozulmasına ve elektrolit kaybına yol açma riski oluşturabilir. 

-Alerjik reaksiyona yol açabilir: Adaçayına karşı alerjisi olan kişilerde içeriğe duyarlılık sebebi ile deri döküntüleri, kaşıntı, kızarıklık, şişlik ve solunum problemleri gibi reaksiyonlar görülebilir. 

-Adaçayı ilaçlarla etkileşime girebilir: Adaçayı bazı ilaçlarla etkileşime girerek ilaçların etkisinin değişmesine veya zayıflamasına neden olabilir. Etkileşime girdiği ilaçlar özellikle kan inceltici ilaçlar, diyabet ilaçları ve tansiyon ilaçlarıdır.

Adaçayı Çok İçilirse Ne Olur?

Adaçayın aşırı tüketildiği takdirde bazı yan etkilere neden olabilir. Bu yan etkiler, her bireyin adaçayına toleransı farklı olduğundan kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Bu yüzden adaçayının dengeli ve önerilen miktarlarda tüketilmesi önemlidir. Günlük olarak 3 bardak adaçayı içilmesi güvenli olarak kabul edilir ve bu miktarın üzerine çıkılmaması önerilir.

Normal şartlarda önerilen miktarda tüketilen adaçayı, mide bulantısı gibi sindirim sistemi rahatsızlıklarında faydalı olduğu bilinse de çok içildiği takdirde mide rahatsızlıklarına, mide ekşimesine, yanmasına, karın ağrısına, kusmaya, hazımsızlığa ve mide bulantısına neden olabilir., kişinin kendi vücut sinyallerine dikkat etmesi ve adaçayını uygun miktarlarda tüketmesi önemlidir. Adaçayının aşırı miktarlarda tüketilmesi bazen kan basıncının yükselmesine, karaciğer ve sinir sisteminin zarar görmesine bile neden olabilmektedir.

Bu etkiler dışında adaçayının uyarıcı etkilere sahip olduğu da bilinir. Bu etki dolayısıyla aşırı adaçayı tüketimi, uykusuzluk gibi bazı uyku problemlerine neden olabilmektedir. Özellikle gece geç saatlerdeki adaçayı tüketimi, uyku kalitesini etkilediğinden dolayı önerilmez. Bu nedenle, uyku düzenine dikkat etmek ve adaçayını daha uygun saatlerde tüketmek önemlidir.

Adaçayı Nasıl Demlenir?

Ada çayı genellikle kaynatılarak yapılır ancak demlenerek hazırlanması daha doğrudur. Bu sayede besin değerleri daha iyi korunabilir ve tat olarak da daha yoğun bir adaçayı tadı elde edilebilir. Adaçayını demlemek oldukça kolaydır. Adaçayı demlemek için taze veya kurutulmuş adaçayı yaprakları kullanılabilir ya da hazır poşet çay şeklinde de satın alınabilir. Adaçayı demlenmesi için gereken malzemeler: taze veya kuru adaçayı yaprakları, kaynar su, çaydanlık veya demlik, süzgeç veya çay süzgeci. Yapılışı ise şu şekildedir; adaçayı yapraklarını kullanılacaksa yapraklar iyice yıkanır ve kurutulur. Taze yapraklar kullanılacaksa birkaç dal bütün olarak kullanılabilir veya yapraklar ayrılarak kullanılabilir. Kuru yaprak kullanılacaksa yaklaşık 1 çay kaşığı kuru adaçayı yaprakları kullanılabilir. Taze ya da kuru adaçayı üzerine 200 ila 250 ml kaynar su ilave edilerek 10 dakika kadar demlenmesi beklenir. Suyun miktarı adaçayı yapraklarının tamamen kapatacak şekilde olmalıdır. Daha sonra yapraklar süzülür ve artık servis edilebilecek hale gelir. Adaçayı, sıcak veya soğuk olarak tüketilebilir. Eğer poşet çay şeklinde adaçayı yapılacaksa; poşet çay bir fincana konulduktan sonra üzerine yaklaşık 200 ml sıcak su eklenir ve 5 ila 10 dakika kadar demlenmesi için beklenir. Adaçayı demlenmesi için çok süre verilirse çayın acı bir tat almasına neden olur.

Adaçayının İçerisinde Bulunan Vitaminler Nelerdir?

Adaçayı içerisinde birçok vitamin barındırmaktadır. Bu vitaminlerin yanı sıra kalsiyum, demir, potasyum, çinko, bakır magnezyum ve manganez gibi mineralleri de içermektedir. İçerdiği bu bileşenler sayesinde oldukça faydalı bir bitkidir. Adaçayının içerisinde bulunan vitaminler aşağıda listelenmiştir:

  • A
  • B3
  • B6
  • B9
  • C
  • E
  • K

Adaçayı Nasıl İçilmelidir?

Adaçayı çok geç saatler dışında günün her saatinde içilebilir ve ister sıcak ister soğuk çay olarak hazırlanıp tüketilebilir. Sıcak günlerde serinlemek için normal şekilde demledikten sonra biraz buz eklenip tüketilebileceği gibi genelde olduğu gibi sıcak olarak da içilebilir. Ayrıca adaçayını aç ya da tok iken tüketmek de tercihe bağlıdır. Yine de yemeklerden önce veya sonra içmek sindirim üzerinde rahatlatıcı etkiler oluşturabilir. Farklı adaçayı için çaya bir miktar bal, limon veya çubuk tarçın atarak farklı aromalar katılabilir. Hatta sütlü çay içmeyi sevenler adaçayını sıcak süt ile demlemeyi de deneyebilirler. Demlenme süresinin 5 ila 10 dakikayı geçmemesi tadı açısından daha iyi olacaktır. Bunların yanında adaçayının günlük tüketim miktarı da önemlidir. Genellikle günde 1 ya da 2, en fazla 3 fincan olacak şekilde adaçayı tüketimi tavsiye edilir, dengeli bir şekilde tüketmek önemlidir.  Son olarak herhangi bir kronik bir rahatsızlığı olan kişilerin adaçayı tüketmeden önce bir sağlık uzmanına danışmaları önemlidir. Bu kişilerin adaçayı tüketimi önerilmeyebilir veya en azından sınırlı hale getirilebilir.

Adaçayı Ne Sıklıkla İçilmeli?

Adaçayını günlük olarak tüketmek uygundur ancak burada önemli olan nokta tüketim miktarıdır. Adaçayı tüketim sınırı aşılmadıkça her gün içilebilmektedir. Elbette ki adaçayının tüketim sıklığı kişinin kendi tercihine ve sağlık durumuna bağlı olarak değişebilir. 

Yine de her gün ve özellikle aç karna içmek mide ekşimesine sebep olabilir. Gün içinde kahvaltının yanında ya da ara öğünlerde tercih edilebilir. Öğünlerden sonra içmek ise hazma yardım eder.

Adaçayı Kaç Kaloridir?

Demlenmiş bir fincan adaçayının kalori değeri yaklaşık 1,50 kalori kadardır. Adaçayı genellikle kalorisiz veya çok düşük kalori içerir.  Adaçayının kalorisi daha çok demlenme süresi, miktarı ve çaya eklenen diğer malzemelere bağlı olarak değişebilir. Ancak doğal adaçayı düşük kalorili bir içecektir. 

Yorum yaz

Bütün yorumlar paylaşılmadan önce editör kontrolünden geçmektedir

Bu site reCaptcha ile korunuyor. Ayrıca bu site için Google Gizlilik Politikası ve Hizmet Şartları geçerlidir.

Kargo bedava

300 TL ve üzeri alışverişlerinizde kargo bedava!